Relato: Manuel Losada | Ilustración: Santipérez | Sobre unha idea de Luis M. Rosales

A HORA DO LIMIAR

O Paseo de Compostela encheuse cedo, cunha alegría estudada.

Non era unha multitude, pero si esa concentración tranquila que se forma cando a xente decide facer o mesmo ao mesmo tempo: familias con lentes de cartón, rapazada gravando vídeos antes de que ocorra nada, parellas que bromean para disimular unha incomodidade difícil de explicar. A cidade, por unha vez, parecía ir a compás.

O día era limpo, de agosto, deses que deixan todo ao descuberto: o brillo do mar, o sal na pel, as fachadas sen misterio. Se alguén quixese convencerse de que nada estraño pode pasar baixo unha claridade así, tería razóns dabondo.

Eu baixei sen ganas de mirar ao ceo.

Dixen que era por curiosidade, por rutina, por matar o tempo. A verdade é máis simple: ultimamente Vilagarcía traía un pulso raro. Non un ruído, non unha alarma; algo máis sutil, unha vibración que non se escoita e, con todo, condiciona os movementos. Como se o corpo lembrase un perigo que a cabeza aínda non acepta.

Un home repetía as normas de seguridade ocular con voz firme, repartindo indicacións coma quen reparte orde. A xente asentía e ría. A escena tiña aspecto de festa, pero había tensión nos ombros, demasiada cautela nos xestos.

Cando a luz comezou a cambiar, ninguén o identificou de inmediato.

Non baixou como baixa unha nube, nin como cae a tarde. Perdeu intensidade con lentitude, coma se alguén reducise o mundo a unha versión máis pequena de si mesmo. As cores deixaron de ter ese exceso de verán. As voces quedaron un punto máis baixas. Os pasos soaron máis secos contra a pedra.

A primeira anomalía foi mínima. Precisamente por iso resultou insoportable.

As sombras deixaron de cadrar.

Non se trataba dun xiro espectacular, senón dunha desviación pequena: o suficiente para que o cerebro, sen sabelo, poña un pé atrás. A sombra dunha árbore apuntaba cara á ría con demasiada insistencia. A dun banco non seguía o ángulo esperado. A miña, pegada ao chan, estirábase máis do permitido, como se unha man invisible tirase dela desde a auga.

Alguén comentou que era “cousa da perspectiva”.

Outra persoa riu, mais o riso quedou a medio camiño.

O eclipse avanzou e a cidade calou sen orde ningunha. Non porque non houbese ruído, senón porque se impuxo un respecto involuntario. Mesmo os nenos baixaron o volume, coma se unha presenza adulta —e non humana— lles pedise coidado.

Ao fondo, a ría foi perdendo o reflexo.

Non foi un cambio brusco: primeiro quedou opaca, coma un vidro empañado. Despois, nun punto concreto, apareceu unha mancha compacta, oleosa, como unha película na superficie. A auga, por primeira vez, parecía ter pel.

Nese intre o Paseo deixou de ser un lugar amable.

Converteuse nunha bancada.

Nunha primeira fila.

A xente ergueu os móbiles. As pantallas responderon un segundo e logo foron quedando cegas, unha tras outra, como se se negasen a traducir aquilo. Non era un apagado típico nin un fallo de batería: era unha ausencia limpa, sen ruído, como unha negativa.

Un rapaz insistiu, apertou botóns, moveu o teléfono buscando cobertura. Nada.

—Non grava… —murmurou alguén.

E esa frase, dita sen dramatismo, fixo máis dano ca un berro. Porque confirmaba o que todos intuían: o que estaba pasando non quería quedar rexistrado.

No aire instalouse un son grave.

Non viña dun punto concreto; parecía formar parte da propia atmosfera, coma se o paseo enteiro fose unha caixa de resonancia. Notábase máis no peito ca nos oídos. Non era música, tampouco vento: era unha vibración antiga, insistente, sen emoción.

A claridade seguiu baixando ata o máximo.

E entón o ceo adoptou unha forma imposible de esquecer.

O sol non pareceu ocultarse detrás da lúa. Parecía cuberto por unha tapa perfecta: un disco sen textura, sen vibración arredor, demasiado exacto para ser natural. Non transmitía beleza; transmitía intención. Un ollo pechado.

O Paseo quedou inmóbil.

E nese silencio, a ría moveuse.

Non como se moven as ondas. Houbo unha ondulación profunda, lenta, coma se algo enorme se recolocase no fondo. Non se viu un corpo nin unha silueta clara; só a sensación de volume e masa, unha certeza de tamaño que non cabe en palabras. A auga comportouse como se tivese medo e disciplina ao mesmo tempo.

Eu comprendín algo cunha claridade fría: o mar non respondía ao ceo. Respondía á diminución da luz, a esa baixa de intensidade que deixaba o mundo máis vulnerable.

E entón apareceu na miña cabeza unha frase que non sentín como pensamento propio. Era máis ben unha instrución antiga activándose:

Non mires. Proxecta.

A palabra proxecta caeu con peso mecánico, como unha orde que non precisa convencer. Un protocolo.

Naquel segundo vin, entre as rúas que saen do Paseo cara ao centro, un destello rectangular, breve e limpo. Unha luz branca que non pertencía ás farolas nin aos coches.

A luz dunha pantalla.

Unha pantalla acendéndose onde non debería haber nada aceso.

O Salón García.

Non o tiña diante, pero recoñecín o xesto. O reflexo era demasiado puro para ser casual. Como se, nalgún punto da cidade, alguén estivese cumprindo coa súa parte do ritual: dar luz cando a realidade a perde.
A vibración grave cortouse.

A mancha oleosa da ría retraeuse con lentitude, coma se algo se retirase ao fondo despois de comprobar que a porta seguía pechada. A claridade regresou pouco a pouco. As cores recuperaron forza. As voces volveron ao seu volume habitual. Houbo suspiros, risas nerviosas, algunha frase feita para pechar o asunto.

Alguén aplaudiu.

O aplauso soou fóra de lugar, como se celebrase un final feliz sen entender o argumento.

A xente marchou comentando o bonito que fora, repartindo emocións que encaixan ben en vídeo. O paseo recuperou a súa máscara de normalidade.

Eu quedei uns segundos máis, mirando ao mar.

A ría estaba tranquila, mais xa non era inocente. Era a calma dun animal que decidiu esperar.

Ao regresar cara ao centro, nunha rúa estreita, escoitei algo moi baixo e irregular: o arranque dunha maquinaria antiga, ese zumbido que precede a unha proxección cando todo aínda está a escuras.

E por primeira vez en todo o día sentín medo de verdade.

Non polo eclipse.

Polo que viña despois.

Porque o eclipse non fora un espectáculo.

Fora un aviso.

Mentres haxa luz, dormen.