Relato: Manuel Losada | Ilustración: Santipérez | Sobre unha idea de Luis M. Rosales

O ÚLTIMO PASE

Ninguén lembra quen pechou o Salón García aquela noite. Iso é o primeiro que me inquieta agora, tantos anos despois.

Eu era o encargado da última quenda. Non un proxecionista de verdade —esa figura xa non existía—, só un técnico eventual contratado para cubrir o peche tras unha retrospectiva de terror clásico. O festival rematara. A xente marchara. Na sala quedara ese silencio espeso que se deposita nos edificios cando deixan de cumprir a súa función.

Apaguei as luces do patio de butacas unha a unha. O son de cada interruptor demorábase máis do habitual, coma se o espazo se resistise a aceptar que todo chegara ao seu fin.

Entón escoitei algo.

Procedía da zona técnica: un zumbido baixo, irregular, semellante ao arranque dun equipo dixital sen orde previa. Recoñecino ao instante e, precisamente por iso, souben que non debía estar a ocorrer. O sistema de proxección estaba apagado. Eu mesmo o comprobara minutos antes.

Avancei polo corredor lateral que conduce ao control técnico. Os meus pasos soaban alleos naquel espazo baleiro, coma se o edificio amplificase calquera presenza para non quedar só.

Dentro, o equipo mostraba actividade.

O servidor central permanecía inactivo, igual ca o sistema habitual de control. Só o proxector auxiliar, usado en probas e montaxes, estaba aceso. A interface marcaba unha cadencia irregular. Os ventiladores xiraban sen proxectar imaxe ningunha.

Na sala, a pantalla converteuse nunha superficie negra perfecta.

Non era falta de proxección, senón algo máis compacto: unha presenza densa, coma unha lámina líquida que absorbía a mirada e devolvía outra cousa.

Comprendín entón que aquilo non se dirixía a nós. Procedía doutro lugar.

O mar irrompeu na estancia.

O son das ondas enchía o espazo pechado. Un cheiro acre, mestura de salitre e materia orgánica en descomposición, fixo irrespirable o aire. A sensación era a de que a ría atopara unha fenda pola que entrar.

Algo se moveu no lenzo.

Nada definido. Ningunha forma estable. Sombras desprazándose baixo aquela superficie escura, presionando, probando, coma se buscasen un punto feble.

Pensei en apagar o sistema. En marchar. En facer como se aquilo non estivese a acontecer.

Entón apareceu o reflexo.

Non xurdiu dun cristal, senón da propia pantalla apagada, que xa non devolvía a imaxe da sala, senón algo distinto.

Detrás de min había alguén.

Un home delgado, vestido con roupa imposible de situar nunha época concreta. O rostro nunca chegaba a fixarse de todo na realidade. As mans estaban manchadas dunha substancia escura que non era graxa nin po.

—Non pares —dixo.

Os seus beizos non se moveron. A frase formouse directamente na miña cabeza, coma un pensamento alleo.

—Mentres a pantalla siga viva, dormen.

Souben quen era sen necesidade de explicacións. O Primeiro Operario. O custodio. O primeiro que entendeu que o cine non era un espectáculo, senón unha barreira.

O equipo reaccionou cunha vibración profunda, non como fallo técnico, senón como resposta. As sombras golpearon a superficie negra desde dentro. O edificio enteiro emitiu un cruxido longo, coma unha estrutura sometida a unha presión que non lle correspondía.

—E cando remata o festival? —preguntei, sen saber por que.

O reflexo fixo algo parecido a un sorriso.

—Nunca.

Entón comprendín a verdade que ninguén explica nos programas nin nas presentacións oficiais: o Curtas non abre o Limiar. Manteno pechado.

Cada pase, cada proxección, cada espectador sentado na escuridade sen saber por que sente inquietude forma parte do mesmo xesto antigo: arrular aquilo que soña baixo a ría.

O sistema apagouse só.

O lenzo recuperou a súa brancura habitual. O aire clareou.

Cando me virei, a sala estaba baleira. O equipo, inerte. Como se nada tivese ocorrido.

Pechei o Salón García. Botei a chave. Non mirei atrás.

Ao día seguinte, ninguén soubo explicarme por que o rexistro interno marcaba unha proxección máis das programadas.

Desde entón, cada vez que paso diante do edificio durante o festival, teño a certeza de que algo observa desde baixo do chan. Algo paciente. Algo que espera.

E rezo —aínda que non crea en nada— para que nunca falte a luz.

Porque se a pantalla se apaga de todo, Vilagarcía non espertará do mesmo xeito.