Galicia sempre foi terra de fronteira. Un lugar onde a néboa difumina os límites entre o real e o imaxinado. Quizais por iso, o cinema fantástico en Galicia non é unha moda, senón unha consecuencia natural do noso ADN. Que acontece cando unha terra de meigas colle unha cámara ou serve de escenario para os pesadelos?

Hoxe repasamos a evolución dun xénero que viaxa desde as maldicións reais ata a guerra entre osiños e unicornios, e que ten o seu fogar espiritual en Vilagarcía de Arousa.

OS PIONEIROS E AS LENDAS NEGRAS

Todo empeza con Amando de Ossorio. Este visionario coruñés creou unha mitoloxía propia cos seus “Templarios Cegos” en La noche del terror ciego (1971) e explorou o exotismo máxico en La noche de los brujos (1974), poñendo a Galicia no mapa mundial do fantaterror.

En 1964, Julio Coll rodaba en Galicia Fuego, un thriller de vinganza con atmosferas inquietantes que adiantaba o potencial das nosas paisaxes para o suspense. Pero se falamos de “Folk Horror” con maiúsculas, a pedra angular chegou en 1970 con El Bosque do Lobo de Pedro Olea. Crúa, realista e atmosférica, esta obra mestra transformou a lenda real de Manuel Blanco Romasanta en cinema de alta tensión, sentando as bases dunha obsesión, a licantropía, que o cinema galego revisitaría décadas despois.

Pero se hai unha cinta que define a nosa aura misteriosa é La campana del infierno (1973). Rodada en Noia, esta xoia de culto arrastra a súa propia lenda negra: o seu director, Claudio Guerín, faleceu traxicamente ao caer do campanario da igrexa o último día de rodaxe. A proba de que aquí, ás veces, o terror traspasa a pantalla.

DA MATANZA A INNSMOUTH: OS ANOS DE TRANSICIÓN

Antes do boom actual, houbo un ano clave: 1989, o quilómetro cero da longametraxe galega moderna. Nese momento fundacional brillou Urxa, de Carlos Piñeiro e Alfredo García Pinal. Esta obra pioneira mergullouse sen complexos na fantasía rural e a bruxaría, demostrando que a nosa propia mitoloxía podía soster un cinema con identidade.

Pouco despois, nos 90, o estourido gamberro chegou con La matanza caníbal de los garrulos lisérgicos (1993) de Toñito Blanco e Ricardo Llovo. Con motoserras e empanadas humanas, definiron o gore rural galego.

Co cambio de milenio, Galicia volveuse un plató para o terror internacional e psicolóxico. En 2001, a Fantastic Factory trouxo a H.P. Lovecraft ás Rías Baixas con Dagon: La secta del mar, convertendo Combarro nunha inquietante vila de adoradores de monstros mariños. Un ano despois, o medo trasladouse ás pedras de Santiago de Compostela con Trece campanadas (2002), un thriller psicolóxico onde un mozo Luis Tosar se enfrontaba ás lendas urbanas e ao paso do tempo.

O mito de Romasanta volveu reclamar o seu trono co novo milenio. En 2004, Paco Plaza (Premio Mestre do Fantástico en Curtas 2025) dirixiu Romasanta, a caza da besta, unha ambiciosa produción da Fantastic Factory que dotou á nosa lenda máis escura dunha factura visual internacional e un ton gótico-romántico con Elsa Pataky e Julian Sands como protagonistas.

O surrealismo tamén tivo o seu oco. En 2011, Os Crebinsky aterrou como unha fábula absurda sobre dous irmáns e unha vaca nun faro. Ese mesmo ano, o xénero demostrou a súa versatilidade abrazando a comedia de terror con Lobos de Arga de Juan Martínez Moreno. Un divertidísimo homenaxe ás monster movies clásicas que converteu unha aldea galega (e a súa maldición licántropa) no escenario perfecto para rirse do medo, consolidando ao home lobo como o monstro “galego” por excelencia, xusto un ano antes de que o home lobo español Paul Naschy participase na película stop-motion O Apóstolo (2012), que demostrou que podiamos narrar o terror gótico da Santa Compaña con técnica pioneira.

OS PESADELOS ANIMADOS DE ALBERTO VÁZQUEZ

O xénero atopou un novo cume internacional coa animación de Alberto Vázquez. O seu universo estético, tenro e macabro, comezou cos curtos Birdboy (2011) e Sangre de Unicornio (2013), culminando no Goya por Psiconautas, los niños olvidados (2015).

A súa exploración da escuridade continuou con Decorado (2016), Homeless Home (2020) e a bélica Unicorn Wars (2022). O seu universo alcanzou a madurez total este 2025 coa estrea da longametraxe Decorado, consolidándoo como mestre mundial da animación adulta.

A IDADE DE OURO (2017-ACTUALIDADE): DO FOLK HORROR AO FUTURO

Na última década, vivimos unha explosión creativa. O camiño abriuse coa incomodidade visual de Dhogs (2017) de Andrés Goteira e a singularidad de culto de Las Brujas de E’lente (2018) de Simón Vázquez.

A partir de 2020, a fronteira entre vivos e mortos volveuse o tema central. Lois Patiño hipnotizounos con Lúa vermella (2020), e Alfonso Zarauza explorou a soidade rural en Malencolía (2021).

O terror relixioso e sobrenatural explotou en 2022 con dúas propostas opostas: por un lado, O corpo aberto de Ángeles Huerta, un Folk Horror de autor sobre posesións na fronteira seca; por outro, o terror comercial de 13 Exorcismos, rodada en Ourense e inspirada en casos reais, demostrando a capacidade da industria galega para o mainstream.

Mentres As bestas (2022) dábanos terror realista e Jacinto (2021) comedia slasher, 2024 trouxo o misterio existencial de As Tres Outras Vidas de María Santiso.

E que nos depara o futuro inmediato? O horizonte vén cargado. Todas as miradas están postas na próxima estrea de Monstro de Andrés Goteira, que promete devolvernos á esencia máis primitiva do medo. Pero non virá só: tamén agardamos con intriga Los que vienen, a ópera prima de Víctor Català. Aínda que rodada en Tenerife, esta película trasladará ao espectador á Galicia rural de 1976, onde unha cea familiar se ve truncada polas inquietantes chamadas dun veciño que asegura estar sendo axexado por estraños ocultos na noite, prometendo unha nova dose de alta tensión rural.

Toda esta historia, desde os templarios de Ossorio ata os Crebinsky e as súas vacas, necesita un lugar onde ser contada. Desde 1973, ese lugar é o Curtas Festival do Imaxinario en Vilagarcía de Arousa.

Curtas é o fío condutor que une aos pioneiros cos novos talentos. O espazo onde o cómic, a literatura e o cinema celebran que, en Galicia, a realidade é só unha opción.

A historia do fantástico galego séguese escribindo cada ano. Descubre as novas voces do terror e a fantasía na próxima edición. Apunta as datas: do 23 de outubro ao 1 de novembro de 2026 en Vilagarcía de Arousa. Agardámoste!